ความปวดเป็นสัญญาณเตือนตามธรรมชาติของร่างกาย
เมื่อเราหกล้มหรือถูกของมีคมบาด ความปวดบอกให้เราหยุดและดูแลบาดแผล
ความปวดชนิดนี้เรียกว่า ความปวดเฉียบพลัน
ซึ่งจะค่อย ๆ หายไปเมื่อเนื้อเยื่อฟื้นตัว
แต่ในบางคน ความปวดยังคงอยู่แม้บาดแผลหรือโรคต้นเหตุจะหายดีแล้ว
หรือปวดต่อเนื่องยาวนานจากโรคที่ยังดำเนินอยู่
เมื่อความปวดคงอยู่นานเกิน 3 เดือน
เราเรียกว่า ความปวดเรื้อรัง

ความปวดเรื้อรังไม่ใช่แค่ “ปวดนานขึ้น”

สิ่งที่หลายคนไม่ทราบคือ ความปวดเรื้อรังมีกลไกต่างจากความปวดเฉียบพลัน
เมื่อระบบประสาทรับสัญญาณปวดต่อเนื่องเป็นเวลานาน
เส้นประสาท ไขสันหลัง และสมองอาจ “ไวขึ้น” ต่อสัญญาณปวด
ทำให้รู้สึกปวดมากกว่าความรุนแรงของโรคจริง
บางครั้งแม้สิ่งกระตุ้นเพียงเล็กน้อย เช่น การสัมผัสเบา ๆ ก็ทำให้ปวดได้
ภาวะนี้อธิบายว่าทำไมความปวดเรื้อรังจึงมักไม่ตอบสนองดีต่อยาแก้ปวดทั่วไป
และต้องการการดูแลเฉพาะทาง

นอกจากนี้ ความปวดเรื้อรังยังส่งผลเกินกว่าร่างกาย
ผู้ป่วยจำนวนมากนอนไม่หลับ อ่อนล้า วิตกกังวล หรือซึมเศร้า
ขณะที่ภาวะเหล่านี้ก็ย้อนกลับมาทำให้ความปวดแย่ลงได้อีก
กลายเป็นวงจรที่ต้องอาศัยการดูแลทั้งกายและใจไปพร้อมกัน

ชนิดของความปวดเรื้อรังที่พบบ่อย

• ปวดจากโครงสร้างกระดูกและกล้ามเนื้อ —
  เช่น ปวดหลังส่วนล่าง ปวดคอ ข้อเสื่อม ปวดกล้ามเนื้อและพังผืด
• ปวดจากเส้นประสาท (neuropathic pain) —
  มักปวดแสบร้อน ปวดเหมือนไฟช็อต หรือชาผิดปกติ
  เช่น ปวดเส้นประสาทหลังงูสวัด ปลายประสาทอักเสบจากเบาหวาน
  ปวดร้าวจากรากประสาทถูกกดทับ
• ปวดจากโรคมะเร็ง —
  เกิดได้ทั้งจากตัวก้อนมะเร็ง จากการรักษา หรือทั้งสองอย่าง
• ปวดผสมหลายกลไก —
  ผู้ป่วยจำนวนมากมีความปวดมากกว่าหนึ่งชนิดร่วมกัน
  ซึ่งเป็นเหตุผลว่าทำไมการประเมินอย่างละเอียดจึงสำคัญ

เมื่อไรควรพบแพทย์เฉพาะทางด้านความปวด

ข้อความสำคัญที่เราอยากฝากไว้คือ
การทนปวดไม่ใช่ความเข้มแข็ง และความปวดเรื้อรังไม่ใช่สิ่งที่ต้องยอมรับว่าเป็นเรื่องธรรมดาของอายุ
ความปวดเรื้อรังเป็นภาวะทางการแพทย์ที่วินิจฉัยและรักษาได้
ยิ่งได้รับการดูแลที่เหมาะสมเร็วเท่าไร
โอกาสฟื้นคืนคุณภาพชีวิตก็ยิ่งมากขึ้นเท่านั้น

การรักษาความปวดเรื้อรังทำอย่างไร

การรักษาที่ได้ผลมักเป็นแบบผสมผสาน ปรับให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย ได้แก่
การใช้ยาอย่างถูกชนิดถูกขนาด (ยาแก้ปวดเส้นประสาทต่างจากยาแก้ปวดทั่วไป)
หัตถการระงับปวด เช่น การฉีดยาเข้าโพรงประสาทหรือการจี้เส้นประสาทด้วยคลื่นวิทยุ
การฟื้นฟูร่างกายด้วยกายภาพบำบัดและการออกกำลังที่เหมาะสม
รวมถึงการดูแลด้านจิตใจและการนอนหลับ
แพทย์เฉพาะทางจะช่วยประเมินว่าส่วนผสมใดเหมาะกับท่านที่สุด