หัตถการนี้คืออะไร

การจี้เส้นประสาทด้วยคลื่นวิทยุ (radiofrequency ablation หรือ RFA)
คือการใช้พลังงานความร้อนจากคลื่นวิทยุผ่านปลายเข็มพิเศษ
ไปหยุดการนำสัญญาณปวดของเส้นประสาทขนาดเล็กที่นำความปวดจากข้อต่อ
โดยไม่กระทบเส้นประสาทที่ควบคุมการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อ

หัตถการนี้มักใช้กับเส้นประสาท medial branch ที่นำความปวด
จากข้อต่อฟาเซ็ตของกระดูกสันหลัง ทั้งระดับคอและเอว
รวมถึงเส้นประสาทที่นำความปวดจากข้อกระเบนเหน็บ (SI joint)
และข้อเข่าเสื่อมในผู้ป่วยที่เหมาะสม

เหมาะกับใคร

• ผู้ที่ปวดหลังหรือปวดคอเรื้อรังจากข้อต่อฟาเซ็ต
  และตอบสนองดีต่อการฉีดยาทดสอบ (medial branch block)
  คือความปวดลดลงชัดเจนหลังฉีด
• ผู้ที่ความปวดกลับมาหลังการฉีดยาระงับเส้นประสาท
  และต้องการผลลดปวดที่ยาวนานขึ้น
• ผู้สูงอายุที่มีข้อเข่าเสื่อมแต่ไม่สามารถผ่าตัดได้
  (พิจารณาเป็นรายกรณี)

ขั้นตอนโดยสังเขป

1. จัดท่าบนเตียงเอกซเรย์ ทำความสะอาดผิวหนัง และฉีดยาชาเฉพาะที่
2. แพทย์นำเข็มพิเศษเข้าสู่ตำแหน่งเส้นประสาทเป้าหมายภายใต้ภาพเอกซเรย์
3. ทดสอบตำแหน่งด้วยการกระตุ้นไฟฟ้าอ่อน ๆ
   เพื่อยืนยันว่าปลายเข็มอยู่ใกล้เส้นประสาทรับความรู้สึก
   และห่างจากเส้นประสาทสั่งการ
4. ปล่อยพลังงานคลื่นวิทยุตามเวลาที่กำหนด อาจทำหลายตำแหน่งในครั้งเดียว
   ใช้เวลารวมประมาณ 30–60 นาที
5. สังเกตอาการที่ห้องพักฟื้นก่อนกลับบ้านในวันเดียวกัน

ผลการรักษาที่คาดหวังได้

• ความปวดมักลดลงชัดเจนภายใน 1–3 สัปดาห์หลังหัตถการ
  (บางรายอาจปวดระบมมากขึ้นชั่วคราวในสัปดาห์แรก ซึ่งเป็นปกติ)
• ผลลดปวดโดยทั่วไปอยู่ได้ประมาณ 6–12 เดือน
  เนื่องจากเส้นประสาทสามารถงอกใหม่ได้
• หากความปวดกลับมา สามารถทำซ้ำได้อย่างปลอดภัย

การเตรียมตัวและความเสี่ยง

• การเตรียมตัวเช่นเดียวกับหัตถการฉีดยา: แจ้งยาละลายลิ่มเลือด
  ประวัติแพ้ยา โรคประจำตัว และงดขับรถเองในวันทำหัตถการ
• ผู้ที่ใส่เครื่องกระตุ้นหัวใจหรืออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ฝังในร่างกาย
  ต้องแจ้งแพทย์ล่วงหน้าเสมอ
• ผลข้างเคียงที่พบได้: ปวดระบมตำแหน่งจี้ 1–2 สัปดาห์
  ชาผิวหนังเฉพาะที่ชั่วคราว ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงพบได้น้อยมาก